CIA Belgeleri: ABD'nin Hava Modifikasyonu Araştırmaları ve Vietnam Savaşı'ndaki Askeri Uygulaması

Aradan yaklaşık 60 yıl geçmesine rağmen CIA arşivindeki belgelerin yeniden ilgi çekmesinin nedeni, sosyal medyada ileri sürülen birçok iddiayı doğrulamasa da, ABD'nin hava durumunu değiştirme teknolojilerine ciddi kaynak ayırdığını ve bu teknolojiyi Vietnam Savaşı sırasında silah olarak kullanmaya çalıştığını tartışmasız biçimde ortaya koymaktadır.

CIA Belgeleri: ABD'nin Hava Modifikasyonu Araştırmaları ve Vietnam Savaşı'ndaki Askeri Uygulaması

CIA'nın 1965 tarihli gizliliği kaldırılmış belgeleri, ABD'nin hava modifikasyonu araştırmalarına milyonlarca dolar ayırdığını ve bu teknolojileri Vietnam Savaşı'nda askeri amaçla kullandığını ortaya koymaktadır.

CIA Arşivindeki Gizli Dosya

7 Ekim 1965 tarihli "Weather Modification" (Hava Modifikasyonu) başlıklı gizli belgede, ABD'nin hava olaylarını değiştirmeye yönelik araştırmalara ilgisinin hızla arttığı görülmektedir. Sosyal medyada yayılan iddiaların aksine, belge CIA'nın 1965'ten bu yana gökyüzüne gizlice "zehirli maddeler" püskürttüğünü kanıtlamasa da, ABD'nin hava durumunu değiştirme teknolojilerine ciddi kaynak ayırdığını göstermektedir.

Bütçe Artışı: Dört Kat Yükseliş

CIA'nın 2003 yılında kamuya açtığı dosyada, ABD'nin hava modifikasyonu araştırmalarına sağladığı federal desteğin dramatik biçimde arttığı görülmektedir:

Yıl	Bütçe
1963	2,76 milyon dolar
1965	4,72 milyon dolar
1967	10,97 milyon dolar

1967'de 1963 seviyesinin yaklaşık dört katına çıkan bu bütçe, hava modifikasyonunun ABD yönetiminin stratejik gündeminde ne kadar önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir.

Çok Kurumlı Bir Girişim

Araştırmalar yalnızca tek bir kurum tarafından yürütülmüyordu. Aşağıdaki kurumlar çeşitli projelerde yer almıştır:

• Ulusal Bilim Vakfı (NSF)
• İçişleri Bakanlığı
• Donanma
• Hava Kuvvetleri
• Diğer federal kurumlar

Beyaz Saray'ın Desteği

CIA belgesinde dönemin ABD Başkanı Lyndon B. Johnson'ın hava modifikasyonu araştırmalarının genişletilmesine verdiği destek yer almaktadır. 14 Eylül 1965 tarihli Beyaz Saray mektubunda Johnson, hava modifikasyonunda ilerleme sağlanmasını istediğini belirtmiş ve geniş kapsamlı bir araştırma programı oluşturulmasını desteklemişti.

Araştırma Alanları

Program kapsamında aşağıdaki alanlarda araştırmalar yürütülmüştür:

• Yağışların artırılması
• Sis ve bulutların dağıtılması
• Dolunun bastırılması
• Şiddetli fırtınaların değiştirilmesi

Project Popeye: Hava Durumunu Silah Olarak Kullanmak

Hava modifikasyonu çalışmaları birkaç yıl içinde yalnızca bilimsel araştırmalarla sınırlı kalmamıştır. ABD yönetiminin gizli Project Popeye programı kapsamında Vietnam Savaşı sırasında hava olaylarını askeri amaçlarla değiştirmeye çalıştığı bugün resmi ABD belgeleriyle doğrulanmıştır.

Operasyonun Detayları

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı 13 Ocak 1967 tarihli çok gizli memorandumda, Savunma Bakanlığı'nın Kuzey Vietnam ve Laos'taki ikmal yollarında yağışı artırmak amacıyla bulut tohumlama operasyonu başlatmak için izin istediği görülmektedir.

Hedef: Ho Chi Minh Yolu

Project Popeye'ın temel hedefi, Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki ikmal hatlarında yağışı artırarak kamyon trafiğini zorlaştırmaktı. Amaç, Ho Chi Minh yolunu çamura çevirmekti.

Pilot Projesi: Başarılı Sonuçlar

Programın deneme aşaması Ekim 1966'da Laos'ta gerçekleştirilmiştir. Resmi memoranduma göre:

• 50'den fazla bulut tohumlama deneyi yapılmıştır
• Tohumlanan bulutların yüzde 82'si kısa süre içinde yağış üretmiştir
• ABD Savunma Bakanlığı sonuçları son derece başarılı olarak değerlendirmiştir

Kontrol Sorunu

Ancak yetkililer deneylerin aynı zamanda önemli bir sorun ortaya çıkardığını kabul etmiştir: Yağışın miktarı ve etkileyeceği alan kesin olarak kontrol edilemiyordu.

Project Popeye'ın Uzun Süresi

Project Popeye, 1967'den 1972'ye kadar devam etmiştir. Programın amacı muson yağışlarını uzatarak Ho Chi Minh ikmal hattındaki yolları yumuşatmak, toprak kaymalarına yol açmak ve askeri sevkiyatı güçleştirmekti.

ABD Çevre Koruma Ajansı da programı Vietnam Savaşı sırasında yürütülen gizli bir askeri hava modifikasyonu operasyonu olarak tanımlamaktadır.

Tarihsel Gerçek: Komplo Teorisi Değil

Dolayısıyla ABD'nin geçmişte hava durumunu askeri amaçlarla değiştirmeye çalıştığı bir komplo teorisi değil, resmi belgelerle doğrulanmış tarihsel bir gerçektir.

Uluslararası Anlaşma: ENMOD Sözleşmesi

Vietnam dönemindeki uygulamalar hava olaylarının savaş amacıyla değiştirilmesinin hukuki ve etik sonuçlarını uluslararası gündeme taşımıştır.

Birleşmiş Milletler bünyesinde hazırlanan ENMOD Sözleşmesi, çevresel modifikasyon tekniklerinin geniş kapsamlı, uzun süreli veya ağır sonuçlar yaratacak şekilde askeri ya da düşmanca kullanılmasını yasaklamıştır. Sözleşme 1978 yılında yürürlüğe girmiştir.

Sonuç

Aradan yaklaşık 60 yıl geçmesine rağmen CIA arşivindeki belgelerin yeniden ilgi çekmesinin nedeni, sosyal medyada ileri sürülen birçok iddiayı doğrulamasa da, ABD'nin hava durumunu değiştirme teknolojilerine ciddi kaynak ayırdığını ve bu teknolojiyi Vietnam Savaşı sırasında silah olarak kullanmaya çalıştığını tartışmasız biçimde ortaya koymaktadır.