Nathan Cofnas, Ghent Üniversitesi’nde tedbiren açığa alındı

İnceleme iki temel soruya odaklanacak Cofnas hakkında Ghent Üniversitesi’nde yürütülen süreç, şu iki sorunun sınırlarını tartışmaya açıyor: Kamuya açık akademik eleştiri hangi noktaya kadar ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir? Akademik eleştiri ne zaman ayrımcı söyleme veya kişisel hedef göstermeye dönüşür?

Nathan Cofnas, Ghent Üniversitesi’nde tedbiren açığa alındı

Cambridge Üniversitesi eski Sosyoloji Eğitimi Profesörü Jason Arday hakkında intihal iddialarını kamuoyuna taşıyan Amerikalı akademisyen Nathan Cofnas, görev yaptığı Belçika’daki Ghent Üniversitesi tarafından tedbiren açığa alındı.

Felsefe ve Ahlak Bilimleri Bölümü’nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalışan Cofnas hakkında ön disiplin incelemesi başlatıldı. Üniversite, incelemenin dosyanın yetkili disiplin kuruluna sevk edilmesi için yeterli gerekçe bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla yürütüldüğünü açıkladı.

Ghent Üniversitesi, soruşturmanın gizliliği nedeniyle Cofnas’a yöneltilen somut suçlamaları açıklamadı. Bu nedenle uzaklaştırma kararının doğrudan Arday hakkındaki intihal iddialarıyla mı, yoksa Cofnas’ın kullandığı dil ve geçmiş kamuoyu açıklamalarıyla mı ilgili olduğu henüz netleşmiş değil.

Akademik özgürlük ve sorumluluk tartışması

Ghent Üniversitesi Rektörü Petra De Sutter ve Rektör Yardımcısı Herwig Reynaert, kurumun tartışmalı görüşleri de kapsayan açık akademik tartışmayı desteklediğini belirtti.

Yönetim, akademik özgürlüğün başkalarının haklarını koruma sorumluluğuyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Üniversite ayrıca ayrımcılık, nefret söylemi ve ırkçılığa karşı açık bir tutum benimsediğini bildirdi.

Cofnas ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, soruşturmanın kendisine Arday’e karşı ayrımcılık yaptığı iddiasıyla açıldığını savundu. Açığa alındığını doğrulayan Cofnas, üniversitenin kendisini “neredeyse kesin olarak işten çıkaracağını” ileri sürdü.

Ghent Üniversitesi ise henüz işten çıkarma kararı alınmadığını ve sürecin yalnızca ön inceleme aşamasında bulunduğunu açıkladı.

Cofnas’ın Ghent Üniversitesi’ndeki görevlendirilmesi daha önce de tartışma konusu olmuştu. Mart 2026’da 300’den fazla öğrenci ve üniversite çalışanı, kendisini “ırk gerçekçisi” olarak tanımlayan akademisyenin görüşlerinin kurumun davranış ilkeleriyle bağdaşmadığını savunan açık bir mektup yayımlamıştı.

ABD Büyükelçisinden Ghent’e tepki

Dosya, ABD’nin Belçika Büyükelçisi Bill White’ın açıklamalarıyla diplomatik boyut kazandı.

White, Ghent Üniversitesi’ni Amerikalı bir akademisyene karşı misilleme yapmakla suçladı. Büyükelçi, Cofnas’ın çalışmalarını “akademik sahtekârlığı ortaya çıkaran habercilik” olarak nitelendirdi.

ABD’nin yabancı üniversitelerde araştırma ve akademik değişim programlarını desteklediğini hatırlatan White, Washington’ın Ghent Üniversitesi ile mevcut ilişkilerini gözden geçirdiğini açıkladı. Ayrıca üniversitenin Cofnas’ın tartışmalı görüşlerini işe alım sırasında bildiğini savundu.

Ghent Üniversitesi yönetiminden bu açıklamalara ayrıntılı bir yanıt gelmedi. Böylece olay, Arday ve Cofnas arasındaki akademik tartışmanın ötesine geçerek akademik özgürlük, ayrımcılıkla mücadele ve üniversitelerin kurumsal sorumluluğu konularında daha geniş bir anlaşmazlığa dönüştü.

Arday hakkındaki intihal iddiaları kesinleşmedi

Cofnas, temmuz ayında yayımladığı yazılarda Arday’in Liverpool John Moores Üniversitesi’nde hazırladığı doktora tezinin bazı bölümlerinin daha önce yayımlanmış akademik çalışmalarla önemli benzerlikler taşıdığını iddia etti.

Arday suçlamaları reddetti; ancak çalışmasında bazı hata ve eksiklikler bulunduğunu kabul etti. Liverpool John Moores Üniversitesi’nin değerlendirmesi sonucunda Arday’in doktora derecesinin geri alınmasını gerektirecek bir bulguya ulaşılmadı ve doktorasının geçerliliğini korumasına karar verildi.

Bu nedenle iddialar kamuoyunda geniş biçimde tartışılmış olsa da Arday’in intihal yaptığına ilişkin kesinleşmiş bir resmî karar bulunmuyor.

Cambridge Üniversitesi de Arday’in atanması ve kurum içindeki denetim süreçlerinin bağımsız biçimde incelenmesini kabul etmişti. Üniversite, doktora derecesine ilişkin iddiaların öncelikle derecenin verildiği Liverpool John Moores Üniversitesi tarafından incelenmesi gerektiğini belirtmişti.

Arday’in istifası ve ölümü

2023’te, 37 yaşındayken Cambridge Üniversitesi’nin en genç siyah profesörü olan Arday, hakkındaki iddialar ve akademik geçmişine ilişkin haberlerin yoğunlaşmasının ardından 5 Ağustos’ta görevinden istifa etti.

Arday, istifa açıklamasında Cambridge’e katılmasından itibaren yoğun bir inceleme altında kaldığını ve kamuoyu baskısı ile kişisel saldırılar karşısında “bir insanın makul olarak dayanabileceği sınırın sonuna geldiğini” ifade etmişti.

41 yaşındaki akademisyen, istifasından kısa süre sonra Londra’nın Battersea bölgesindeki bir adreste tepkisiz hâlde bulundu ve hayatını kaybettiği belirlendi. Polis, ölümü “beklenmedik ancak şüpheli görünmeyen” bir vaka olarak değerlendiriyor.

Arday’in ölüm nedeni henüz resmen açıklanmadı. Bu nedenle ölümünü intihar olarak niteleyen veya medya haberleriyle doğrudan nedensellik kuran ifadeler, adli süreç tamamlanmadan doğrulanmış bilgi olarak kabul edilemez.

Cambridge ve medya eleştirilerin odağında

Arday’in ölümünün ardından bazı medya kuruluşlarının kullandığı dil ve Cambridge Üniversitesi’nin kriz dönemindeki tutumu eleştirildi.

Cambridge Şansölyesi Lord Chris Smith, akademik dürüstlük iddialarının titizlikle araştırılması gerektiğini belirtirken Arday etrafında oluşan atmosferi “ırkçı bir saldırı furyası” olarak tanımladı.

Arday’in ailesi de akademisyenin Cambridge’e atanmasından sonra “sürekli bir istismar kampanyasına” maruz kaldığını savundu. Aile, kamuoyu baskısının Arday’in taşıyabileceğinden fazla olduğunu belirtti.

17 Ağustos’ta Londra’daki Trafalgar Square’de Arday’in anısına düzenlenen etkinliğe, organizatörlerin tahminine göre 30 binden fazla kişi katıldı. Anmada bir dakikalık saygı duruşu yapıldı; milletvekilleri, akademisyenler, sanatçılar ve Arday’in yakınları konuştu.

Basının tutumunun kamu soruşturmasına konu edilmesini isteyen dilekçedeki imza sayısının 98 bini, aileye destek amacıyla başlatılan bağış kampanyasındaki miktarın ise 185 bin sterlini aştığı bildirildi. Hükümet, kamu soruşturması açılıp açılmayacağına karar vermek için henüz erken olduğunu açıkladı.

İnceleme iki temel soruya odaklanacak

Cofnas hakkında Ghent Üniversitesi’nde yürütülen süreç, şu iki sorunun sınırlarını tartışmaya açıyor:

1. Kamuya açık akademik eleştiri hangi noktaya kadar ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir?
2. Akademik eleştiri ne zaman ayrımcı söyleme veya kişisel hedef göstermeye dönüşür?

Soruşturmanın sonucu, hem akademik özgürlüğün kapsamı hem de üniversitelerin ayrımcılık ve nefret söylemi karşısındaki sorumluluğu açısından emsal niteliği taşıyabilir.