Tarım Desteklerindeki Artışa Eleştiri: Asıl Mesele Fiyat ve Piyasa Düzenlemesi

Kahveci ayrıca tarımsal desteklerin üretim maliyetinin bir parçası gibi değerlendirilmesine de karşı çıktı. Desteklerin maliyet unsuru değil, "sürdürülebilirlik için ödül" olduğunu belirtti.

Tarım Desteklerindeki Artışa Eleştiri: Asıl Mesele Fiyat ve Piyasa Düzenlemesi

2027 yılı için tarımsal destek katsayısının 442 TL'ye çıkarılması tarım sektöründe tartışılmaya devam ederken, tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, destek artışının çiftçinin yaşadığı piyasa krizine çözüm olarak görülmesine karşı çıktı.

Destekler Fiyatı Garanti Etmez

Kahveci, "Destekleme ödenekleri fiyatı, yani sürdürülebilirliği garanti etmez. Asıl olan fiyat ve piyasa düzenlemesidir" değerlendirmesinde bulundu.

Tarım politikaları uzmanı, destekleme politikalarının piyasa düzenlemesinin yerine konulmaması gerektiğini belirterek, çiftçinin üretim yılında karşı karşıya kaldığı zarar ve gelir kayıplarına ayrı ve zamanında müdahale edilmesi gerektiğini savundu.

Ödeme Takvimi Sorunu

Kahveci'nin eleştirisinin önemli ayaklarından biri, desteklerin ödeme takvimi. 2026 yılı bütçesindeki tarımsal destek ödeneği ağırlıklı olarak 2025 üretim döneminin hak edişlerinin ödenmesinde kullanılırken, 2027 yılı ödeneği de 2026 üretim döneminin hak edişlerini karşılayacak.

Bu nedenle Kahveci, 2026 yılında üreticinin karşılaştığı olağanüstü zarar veya piyasa kaynaklı kayıpların bir sonraki yılın rutin destekleme sistemi içinde eritilmesine karşı çıkıyor. Bu tür durumların ayrı bir "acil müdahale" mekanizmasıyla karşılanması gerektiğini savunuyor.

Acil Müdahale Mekanizması Gerekli

ABD ve Avrupa Birliği gibi büyük tarım ekonomilerindeki uygulamalara işaret eden Kahveci, piyasa krizlerine yönelik olağanüstü ödemelerin normal tarımsal desteklerden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Kahveci, 2026 destek katsayısının 310 TL, 2027 için açıklanan katsayının ise 442 TL olduğunu hatırlatarak, aradaki 132 TL/dekar farkın 2026 yılında zarar yaşayan üreticiye acil ödeme olarak verilmesinin tartışılması gerektiğini belirtti.

Piyasa Düzenlemesi Olmadan Destekler Bütçe Yüküne Dönüşür

Kahveci'nin temel itirazı, destek tutarından çok tarımsal fiyatların nasıl oluştuğuna yönelik. Üreticinin sattığı ürünün fiyatının teknik maliyeti ve üretimin devamını sağlayacak makul kârlılığı karşılamaması halinde destek miktarını artırmanın tek başına çözüm olmayacağını savunuyor.

"Piyasa düzenlemesi yoksa desteklemeler bütçenin ve hazinenin yüküdür. Politika değil siyasetin aracıdır" diyen Kahveci, yanlış fiyat oluşumunun desteklerle telafi edilmeye çalışılmasının arz-talep dengesini de bozabileceğine dikkat çekti.

Destekler Maliyet Unsuru Değildir

Kahveci ayrıca tarımsal desteklerin üretim maliyetinin bir parçası gibi değerlendirilmesine de karşı çıktı. Desteklerin maliyet unsuru değil, "sürdürülebilirlik için ödül" olduğunu belirtti.

Açıklanan destek artışının çiftçi açısından olumlu olduğunu teslim eden Kahveci, bunun tarım piyasalarındaki temel yapısal sorunun üzerini örtmemesi gerektiğini vurguladı.