TÜRKIYE-SUUDİ ARABISTAN YENİLENEBİLİR ENERJİ ANLAŞMASI RESMEN YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Anlaşmalar, ülkelerin kendi usullerini tamamladıklarını diplomatik kanallar aracılığıyla bildirim tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek. Yürürlük tarihinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 projelerine ilişkin yatırım ve satın alma anlaşmaları imzalanmaması halinde, taraflardan biri yükümlülük üstlenmeksizin anlaşmayı feshetme hakkına sahip olacak.

TÜRKIYE-SUUDİ ARABISTAN YENİLENEBİLİR ENERJİ ANLAŞMASI RESMEN YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 17 Temmuz 2023'te imzalanan yenilenebilir enerji alanındaki anlaşma Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Anlaşma kapsamında Türkiye'de geliştirilecek güneş enerji santrallerine toplam 2,5 milyar dolar yatırım yapılacak.

KAPSAMLI BİR PROJE PORTFÖYÜ

Anlaşmaya göre Faz 1 kapsamında 1000'er megavat elektrik (MWe) büyüklüğünde Taşeli Güneş Enerji Santrali (GES) ve Sivas GES projeleri geliştirilecek. Bunların yanı sıra Faz 2 kapsamında da 3 bin MWe büyüklüğünde ek projeler hayata geçirilecek. Santraller, projeyi yapacak şirketler tarafından 30 yıl süreyle işletilecek.

Projelerin geliştiricisi Suudi şirketler olacak ve bu geliştirici Suudi Arabistan tarafından atanacak. Yatırımcı şirket Türk makamlarıyla özel hukuk hükümlerine tabi yatırım anlaşması imzalayacak. 1000 MWe büyüklüğündeki bir proje için yatırımcı şirket 30 milyon Euro teminat mektubu verecek.

MEVZUAT GARANTİSİ VERİLECEK

Anlaşmanın önemli hükümlerinden biri, işletme döneminde mevzuat garantisinin sağlanmasıdır. Ulusal mevzuatta projeyi olumsuz etkileyecek şekilde bir değişiklik olması durumunda, projenin ekonomik dengesini koruyacak şekilde değişiklik yapılabilecek. Her bir yatırım, satın alma ve arazi kiralama sözleşmeleri için, kredi verenlerin müdahale etme haklarına dair doğrudan anlaşma imzalanacak.

Proje şirketi Türkiye'de ulusal mevzuata göre bir şirket kuracak ve geliştirici her bir proje şirketlerinde yüzde 100 hisse sahibi olacak. Ancak şirket, kendi payı ticari işletmeye geçiş tarihinin ikinci yılının bitimine kadar yüzde 51'in altına düşmeyecek şekilde başka tüzel kişiliğe paylarını devredebilecek. Hisse oranı alt sınırı ikinci yılın bitiminden itibaren ise yüzde 35 olacak.

FIYATLANDIRMA YAPISI

Sivas GES'te üretilen elektrik ilk 5 yıl boyunca KDV hariç megavat saat (MWh) başına 47,5 Euro'dan alınacak. Takip eden dönemlerde bu fiyat 23,4 Euro/MWh'ye düşecek.

Taşeli GES'te ise fiyat 47,5 Euro/MWh ile başlayacak, daha sonra 19,5 Euro/MWh'ye inecek.

Karşılaştırma yapıldığında, geçen yıl Türkiye'de gerçekleştirilen YEKA Güneş Enerji İhalelerinde 32,5 ile 39,5 Euro/MWh fiyatlar çıkmıştı. Suudi anlaşmasındaki fiyatlar, bu ihalelere kıyasla daha yüksektir.

Türkiye'nin anlaşmanın onayına ilişkin prosedürleri tamamlaması 6 ayı geçerse bu tarifeler revize edilebilecek.

İLETİM MASRAFLARI TÜRK TARAFINA AİT

Üretilen enerjinin sisteme verilmesi ve santralin iç tüketimi amacıyla sistemden elektrik alması için iletişim sisteminin kullanılmasına ilişkin tüm değişken, sabit ve ek iletim bedelleri alıcı tarafından karşılanacak. Alıcı, Türk tarafının atayacağı TEİAŞ'ın yerine geçebilecek tüzel kişilik olarak tanımlanıyor.

Proje şirketi, üretim planını bir gün öncesinden alıcıya sunacak. Bir gün öncesi üretim ile fiilen sevk edilen elektrik arasında yüzde 12,5'e kadar olan sapmalardan alıcı sorumlu olacak. Proje şirketi, yüzde 12,5 sapmayı aşan farklar için aylık 40 bin Euro'yu aşmamak üzere alıcıya sabit 5 Euro/MWh tarifesi üzerinden geri ödeme yapacak.

YASAL VE VERGİ AVANTAJLARI

Projeler, teşvik belgesi almaksızın teşvik sistemi kapsamında sağlanan kurumlar vergisi anlaşmasından yararlanacak. Ayrıca projelerin uygulanmasıyla bağlantılı olarak kullanılacak ekipman, malzeme, makine, alet, yedek parça ve sarf malzemelerin ithalatı, ithalata uygulanan her türlü vergi, harç, mali yükümlülük, ücret, fon ve paylardan muaf olacak.

Bunların yurt içinden temin edilmesi halinde KDV muafiyeti uygulanacak. Vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV'ye ilişkin indirim hakkı ise yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl süreyle herhangi bir zamanaşımına tabi olmayacak.

ZAMAN SINIRI VE KOŞULLAR

Anlaşmalar, ülkelerin kendi usullerini tamamladıklarını diplomatik kanallar aracılığıyla bildirim tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek. Yürürlük tarihinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 projelerine ilişkin yatırım ve satın alma anlaşmaları imzalanmaması halinde, taraflardan biri yükümlülük üstlenmeksizin anlaşmayı feshetme hakkına sahip olacak.

Arazilerin imarına ilişkin her türlü iş EÜAŞ (Elektrik Üretim Anonim Şirketi) tarafından gerçekleştirilecek.