UNESCO: Afganistan'da 2,4 Milyon Kız Çocuğu Eğitimden Mahrum Bırakıldı

Son yıllarda Afganistan'ı etkileyen depremler başta olmak üzere doğal afetler de eğitim sistemindeki sorunları ağırlaştırmıştır. Buna ek olarak, 2023'ten bu yana 7 milyondan fazla Afgan vatandaşının ülkeye geri dönmesi veya geri dönmeye zorlanması, zaten kriz yaşayan eğitim sistemi üzerindeki baskıyı artırmıştır.

UNESCO: Afganistan'da 2,4 Milyon Kız Çocuğu Eğitimden Mahrum Bırakıldı

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Taliban'ın 2021'de Afganistan'da yeniden iktidara gelmesinden bu yana yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretime erişiminin engellendiğini bildirdi. UNESCO, bu durumu "toplumsal cinsiyet apartheid'ı" olarak nitelendirerek kız çocuklarının eğitim hakkının derhal yeniden tesis edilmesi çağrısında bulundu.

Taliban Yönetiminin Kısıtlayıcı Politikaları

Taliban yönetimi, kadın ve kız çocuklarına yönelik bir dizi kapsamlı kısıtlama uygulamaktadır. Taliban yönetiminin İslam hukukuna ilişkin yorumunu gerekçe gösterdiği politika kapsamında kız çocuklarının ilkokuldan sonra eğitimlerine devam etmesine izin verilmemektedir. Ağustos 2021'de yeniden iktidara gelen Taliban, daha ılımlı bir yönetim kuracağı yönünde açıklamalar yapmasına rağmen, kadın ve kız çocuklarına yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirmiştir.

Kız çocuklarının ortaokul ve liselere devam etmesi Mart 2022'de yasaklanırken, üniversitelerin kapıları aynı yılın ilerleyen dönemlerinde genç kadınlara kapatılmıştır. Kadınların üniversitelere, kamuya açık parklara, spor salonlarına ve güzellik salonlarına gitmesi de engellenmektedir.

Artan Kriz ve Gelecek Projeksiyonları

UNESCO, ortaöğretimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının geçen yıla göre 200 bin arttığını açıklamıştır. Kuruluş, yasağın devam etmesi halinde eğitimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının 2030'a kadar yaklaşık 4 milyona ulaşabileceği uyarısında bulunmuştur. Son 20 yılda kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen kazanımlar tamamen tersine dönmüş durumdadır. 2001'de kız çocuklarının okula erişimi ciddi ölçüde kısıtlı iken, 2021'de yaklaşık 1 milyon kız çocuğu ortaöğretime kayıtlı durumdaydı.

İnsan Hakkı Olarak Eğitim

UNESCO'nun Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, Afganistan'daki kız çocuklarının ve kadınların eğitim görmelerinin temel bir insan hakkı olduğunu vurgulamıştır. Jaberian, kadınların çalışma hakkına sahip olması, seyahat etmesi ve hareket özgürlüğünden yararlanması gerektiğini ifade etmiştir. UNESCO, "kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı" kınamış ve bu politikaların derhal durdurulmasını talep etmiştir.

Ekonomik Maliyeti 9,6 Milyar Dolar

Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kısıtlamaların Afganistan ekonomisi üzerindeki etkisi de oldukça ağırdır. UNESCO'ya göre, söz konusu kısıtlamaların 2066'ya kadar Afganistan ekonomisine yaklaşık 9,6 milyar dolara mal olacağı tahmin edilmektedir.

Genel Eğitim Sisteminde Derinleşen Kriz

Afganistan'ın genel eğitim sisteminde ciddi sorunlar yaşanmaktadır. İlkokul çağındaki çocukların yarısından fazlası tamamen eğitim dışında bulunmaktadır. UNESCO, 10 yaşındaki çocukların yüzde 90'ından fazlasının basit bir metni okuyamadığını bildirmiştir. Okullardaki içme suyu, sanitasyon ve ısıtma sistemlerinin yetersizliği eğitim krizini derinleştirmektedir.

Son yıllarda Afganistan'ı etkileyen depremler başta olmak üzere doğal afetler de eğitim sistemindeki sorunları ağırlaştırmıştır. Buna ek olarak, 2023'ten bu yana 7 milyondan fazla Afgan vatandaşının ülkeye geri dönmesi veya geri dönmeye zorlanması, zaten kriz yaşayan eğitim sistemi üzerindeki baskıyı artırmıştır.